Ο πόνος στην έξω ή στην έσω πλευρά του αγκώνα μπορεί να κάνει δύσκολες ακόμη και απλές κινήσεις: να σηκώσετε μια σακούλα, να ανοίξετε ένα βάζο, να πληκτρολογήσετε ή να κρατήσετε ένα φλιτζάνι. Αν αναρωτιέστε πώς να διαχειριστείτε επικονδυλίτιδα, η λύση δεν είναι συνήθως η πλήρης ακινησία ούτε η προσπάθεια να αγνοήσετε τον πόνο. Χρειάζεται σωστή αξιολόγηση, προσωρινή προσαρμογή της επιβάρυνσης και ένα σταδιακό πλάνο επαναφοράς της δύναμης του χεριού.
Η επικονδυλίτιδα είναι μια συχνή πάθηση των τενόντων γύρω από τον αγκώνα. Όταν αφορά την εξωτερική πλευρά, συχνά ονομάζεται έξω επικονδυλίτιδα ή αγκώνας του τενίστα. Όταν ο πόνος εντοπίζεται εσωτερικά, μιλάμε για έσω επικονδυλίτιδα ή αγκώνα του γκολφέρ. Δεν αφορά μόνο αθλητές. Εμφανίζεται συχνά σε εργαζόμενους που χρησιμοποιούν επαναλαμβανόμενα το χέρι τους, σε ανθρώπους που κάνουν χειρωνακτική εργασία, σε όσους εργάζονται πολλές ώρες στον υπολογιστή, αλλά και σε άτομα που επιβαρύνουν απότομα το χέρι τους με εργασίες στο σπίτι ή γυμναστική.
Τι προκαλεί τον πόνο στην επικονδυλίτιδα
Οι μύες του αντιβραχίου συνδέονται με τον αγκώνα μέσω τενόντων. Η συχνή σύσπαση, η έντονη λαβή, οι επαναλαμβανόμενες στροφές του καρπού ή μια ξαφνική αύξηση της δραστηριότητας μπορούν να ξεπεράσουν την ικανότητα των ιστών να προσαρμοστούν. Ο τένοντας γίνεται ευαίσθητος στην επιβάρυνση και ο πόνος εμφανίζεται σε συγκεκριμένες κινήσεις.
Συχνά δεν υπάρχει ένα μοναδικό περιστατικό τραυματισμού. Κάποιος μπορεί να ξεκινήσει κηπουρική, να αυξήσει τα βάρη στο γυμναστήριο, να βάψει το σπίτι ή απλώς να περάσει μια περίοδο με αυξημένη χρήση ποντικιού και πληκτρολογίου. Η αιτία δεν είναι πάντα η κίνηση καθαυτή, αλλά ο συνδυασμός συχνότητας, έντασης, τεχνικής και ανεπαρκούς αποκατάστασης.
Η επικονδυλίτιδα δεν έχει την ίδια πορεία σε όλους. Σε αρκετές περιπτώσεις υποχωρεί με έγκαιρη διαχείριση. Όταν όμως ο πόνος επιμένει για εβδομάδες ή μήνες, συχνά απαιτείται πιο δομημένη φυσικοθεραπευτική παρέμβαση, ώστε να επανέλθει η αντοχή του τένοντα και να μειωθεί η πιθανότητα υποτροπής.
Πώς να διαχειριστείτε επικονδυλίτιδα στην καθημερινότητα
Το πρώτο βήμα είναι να μειώσετε προσωρινά τις κινήσεις που προκαλούν έντονο πόνο, χωρίς να σταματήσετε κάθε δραστηριότητα. Η πλήρης ακινησία για μεγάλο διάστημα μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια δύναμης και μεγαλύτερη ευαισθησία όταν επιστρέψετε στις υποχρεώσεις σας. Στόχος είναι η έξυπνη αποφόρτιση, όχι η αποχή από τη ζωή σας.
Αν πονάτε όταν σηκώνετε αντικείμενα, κρατήστε τα πιο κοντά στο σώμα και χρησιμοποιήστε, όπου γίνεται, και τα δύο χέρια. Αποφύγετε προσωρινά τη δυνατή λαβή με τεντωμένο αγκώνα, τις απότομες στροφές του καρπού και την επαναλαμβανόμενη χρήση εργαλείων. Στη δουλειά γραφείου, ελέγξτε αν ο καρπός σας μένει σε ουδέτερη θέση, αν το ποντίκι βρίσκεται αρκετά κοντά και αν κάνετε μικρά διαλείμματα αντί να δουλεύετε συνεχόμενα με ένταση.
Η εφαρμογή κρύου μπορεί να δώσει παροδική ανακούφιση όταν υπάρχει έξαρση, ιδιαίτερα μετά από επιβαρυντική δραστηριότητα. Τοποθετήστε ένα ψυχρό επίθεμα τυλιγμένο σε λεπτή πετσέτα για σύντομο χρονικό διάστημα και ποτέ απευθείας στο δέρμα. Δεν θεραπεύει τον τένοντα, αλλά μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση των συμπτωμάτων.
Ένα περικάρπιο ή ένας ιμάντας αντιβραχίου μπορεί σε ορισμένους ανθρώπους να μειώσει την ενόχληση στις δραστηριότητες. Δεν είναι όμως λύση από μόνο του και δεν πρέπει να χρησιμοποιείται ως άδεια για να συνεχιστεί η υπερφόρτιση. Η κατάλληλη επιλογή και εφαρμογή εξαρτώνται από το σημείο του πόνου, τη δραστηριότητα και το ιστορικό σας.
Η άσκηση είναι μέρος της θεραπείας, όχι δοκιμασία αντοχής
Η σωστά δοσολογημένη άσκηση αποτελεί βασικό στοιχείο της αποκατάστασης. Ο στόχος δεν είναι να πιέσετε τον πόνο, αλλά να δώσετε στον τένοντα το κατάλληλο ερέθισμα για να ανακτήσει σταδιακά τη δύναμη και την αντοχή του. Συνήθως το πρόγραμμα περιλαμβάνει ήπιες ισομετρικές ασκήσεις αρχικά, έπειτα ελεγχόμενη ενδυνάμωση του καρπού και του αντιβραχίου και, στη συνέχεια, ασκήσεις που προσομοιάζουν τις απαιτήσεις της εργασίας ή του αθλήματος.
Μια ήπια ενόχληση κατά την άσκηση μπορεί να είναι αποδεκτή, εφόσον δεν είναι έντονη και δεν αφήνει το χέρι σημαντικά χειρότερο την επόμενη ημέρα. Αν ο πόνος αυξάνεται σταθερά, διαρκεί πολλές ώρες μετά την άσκηση ή επηρεάζει τον ύπνο και τις καθημερινές κινήσεις, το φορτίο χρειάζεται προσαρμογή.
Οι διατάσεις μπορούν να έχουν θέση στο πρόγραμμα όταν εκτελούνται ήπια και χωρίς να αναπαράγουν έντονα το σύμπτωμα. Δεν αρκούν όμως μόνες τους. Η επικονδυλίτιδα ανταποκρίνεται καλύτερα όταν η κινητικότητα συνδυάζεται με προοδευτική ενδυνάμωση και διόρθωση των παραγόντων που τη συντηρούν.
Γιατί δεν βοηθούν οι ίδιες ασκήσεις όλους
Δύο άνθρωποι με πόνο στον αγκώνα μπορεί να χρειάζονται διαφορετικό πρόγραμμα. Ένας επαγγελματίας που χρησιμοποιεί καθημερινά εργαλεία χρειάζεται προετοιμασία για ισχυρή λαβή και επαναλαμβανόμενες κινήσεις. Ένας εργαζόμενος σε υπολογιστή μπορεί να επωφεληθεί περισσότερο από εργονομικές αλλαγές, ασκήσεις αντοχής χαμηλού φορτίου και καλύτερη κατανομή των διαλειμμάτων.
Επίσης, ο πόνος στην περιοχή του αγκώνα δεν οφείλεται πάντα αποκλειστικά στον τένοντα. Η αυχενική μοίρα, ο ώμος, η κινητικότητα του καρπού και η λειτουργία του νευρικού συστήματος μπορούν να επηρεάσουν τα συμπτώματα. Γι’ αυτό η εξατομικευμένη αξιολόγηση έχει μεγαλύτερη αξία από ένα γενικό πρόγραμμα ασκήσεων που βρέθηκε τυχαία στο διαδίκτυο.
Ο ρόλος της φυσικοθεραπείας στην αποκατάσταση
Η φυσικοθεραπευτική αξιολόγηση εξετάζει όχι μόνο πού πονάτε, αλλά πότε εμφανίζεται ο πόνος, ποιες κινήσεις τον προκαλούν, πόση δύναμη έχει το χέρι σας και ποιες καθημερινές ή επαγγελματικές απαιτήσεις θέλετε να καλύψετε. Με βάση αυτά τα δεδομένα διαμορφώνεται ένα ρεαλιστικό πλάνο με συγκεκριμένα στάδια και στόχους.
Η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει τεχνικές για τη μείωση του πόνου και τη βελτίωση της κινητικότητας, καθοδηγούμενη θεραπευτική άσκηση και εκπαίδευση για την ασφαλή επιστροφή στις δραστηριότητες. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, σύγχρονες μέθοδοι όπως ο κρουστικός υπέρηχος ή η Tecar therapy μπορούν να χρησιμοποιηθούν συμπληρωματικά, πάντα μετά από κλινική εκτίμηση. Δεν αντικαθιστούν την ενεργή αποκατάσταση, αλλά μπορεί να ενισχύσουν ένα συνολικό, σωστά σχεδιασμένο πρόγραμμα.
Στη Βιοκίνηση, η προσέγγιση στηρίζεται στην εξατομικευμένη αξιολόγηση και στην προοδευτική επανεκπαίδευση του χεριού, ώστε ο ασθενής να επιστρέφει με μεγαλύτερη ασφάλεια στις πραγματικές απαιτήσεις της καθημερινότητάς του. Η εμπειρία δείχνει ότι οι καλύτερες και πιο σταθερές αλλαγές έρχονται όταν ο ασθενής κατανοεί τι επιβαρύνει τον αγκώνα του και συμμετέχει ενεργά στο πλάνο αποκατάστασης.
Πότε χρειάζεται άμεση αξιολόγηση
Ζητήστε ιατρική ή φυσικοθεραπευτική αξιολόγηση όταν ο πόνος είναι έντονος ή επιμένει πάνω από λίγες εβδομάδες, όταν η δύναμη της λαβής μειώνεται αισθητά ή όταν τα συμπτώματα περιορίζουν την εργασία και την αυτοεξυπηρέτησή σας. Αιφνίδιος έντονος πόνος μετά από τραυματισμό, εμφανές πρήξιμο ή παραμόρφωση, μούδιασμα που επιμένει, πυρετός ή πόνος που σας ξυπνά συστηματικά τη νύχτα χρειάζονται άμεση ιατρική εκτίμηση.
Μην περιμένετε να γίνει ο πόνος μόνιμος για να ζητήσετε βοήθεια. Όσο νωρίτερα εντοπιστούν οι επιβαρυντικοί παράγοντες και οργανωθεί η επιστροφή στη δραστηριότητα, τόσο πιο εύκολα μπορείτε να ξαναχρησιμοποιήσετε το χέρι σας με εμπιστοσύνη.
